Historische wetenswaardigheden Groot-Krakhorst

De boederij Groot-Krakhorst is gebouwd in 1907. Het huidige grondoppervlakte na verkaveling: is circa 2.300 m2. De naam Groot-Krakhorst is afgeleid van het woord “horst”. Een Horst betekende vroieger een “hoger gelegen plaats”.. De horsten in de omgeving van Leusden waren oorspronkelijk hoger gelegen en de bewoonbare gedeelten (eilanden) in de moerassen van de Gelderse Vallei.
 
De boerderij werd hoofdzakelijk bewoond door de familie van Daatselaar. Tegen het eind van de 2e wereldoorlog is de boerderij ongeveer 6 weken lang in beslag genomen door de Duitsers. Zij sliepen op stro in De Deel. De boerenfamilie en de bij hun woonachtige geëvacueerde Arnhemmers zijn toen ondergebracht in Ros Beyaart aan de Hamersveldse weg.
 
Achter het kelderraam naast de woonkeuken, dat net boven het maaiveld uitsteekt, was een mitrailleurnest gevestigd. Er liep een loopgraaf vanaf de boerderij naar de plaats waar later de Zonnedauwhof is gebouwd. De Duitsers hebben planken uit de Varkensschuur en raamluiken van De Deel gesloopt voor versterking van hun bunkers op de Liniedijk. Dat materiaal heeft de boer na de oorlog weer teruggebracht naar de boerderij.
 
De laatste boerenfamilie Van Daatselaar heeft de boerderij verlaten in 1973 om in Terschuur een nieuw bedrijf op te bouwen. En tot 1974 is ook het bijgebouw (bakhuis) bewoond geweest. In maart 1976 is de verbouwde boerderij voortgezet als Sociaal-Cultureel Centrum.
 
Boerderij Groot – Krakhorst bestaat thans uit 3 gebouwen. Het kleine huisje (bakhuis) werd door de boer gebruikt als zomerverblijf. Het is opgebouwd uit oude stenen, die afkomstig zijn van de vroegere toren van de St. Jozefkerk aan de Hamersveldseweg. Oorspronkelijk bestond de dakbedekking van het stalgedeelte van De Deel uit pannen. Het aansluitende woongedeelte was met riet bedekt.
 
De Branden
 
Het woongedeelte van De Deel is in de dertiger jaren van de 20e eeuw afgebrand en daarna weer herbouwd.. Bij de verbouwing tot Sociaal-Cultureel Centrum in 1975/1976 is het dak van De Deel geheel met riet bedekt. De overblijvende dakpannen waren van goede kwaliteit en zijn gebruikt voor vernieuwing van het dak van de Varkensschuur. De oude dakpannen van de Varkensschuur zijn afgevoerd. In oktober 1999 heeft er brand gewoed in het rieten dak. De helft van dit dak is daarna vernieuwd. De andere helft wordt in 2004 vernieuwd.
Eind 2008 werd de buurt opgeschikt door de laatste –de deel geheel vernietigende – brand. De laatste brand waarvan de oorzaak nog steeds onbekend is, maakte een eind aan de unieke boerderij.
 
De Schaapskooi
 
Het is niet zeker of de Schaapskooi ook uit 1907 stamt. Er zijn geschriften die wijzen op het bouwjaar 1902. Dat zou betekenen dat de Schaapskooi enige jaren heeft behoord bij een andere boerderij in de buurt.
 
De typische vorm van een schaapskooi met afgeschuinde hoeken moest voorkomen dat zwakkere dieren in het gedrang om naar buiten te komen werden doodgedrukt.
In de Schaapskooi van boerderij Groot-Krakhorst zijn nooit schapen maar wel koeien gehouden.
 
Door de dubbele staldeuren aan zowel de voorkant als de achterkant kon de mestkar, getrokken door een paard, de stal in- en uitrijden omdat omkeren, in de stal niet mogelijk was.
Door de luiken boven de staldeuren of een bovendeur aan voor- en achterkant open te zetten kon er worden geventileerd. De staldeuren van deze schaapskooi zijn veranderd bij de verbouwing in 1975/1976.
 
In augustus 1983 is de binnenkant van het rieten dak bekleed met isolatiemateriaal, bestaande uit een wit mengsel van lijm en papiersnippers. In februari 1991 is van buitenaf brand veroorzaakt in het rieten dak. Het isolatiemateriaal heeft voorkomen dat de brand naar binnen kon slaan. In de zomer van 2003 zijn de vaste kastenwanden aangebracht